SZTUKA SUMERÓW

Jeszcze w czasach prehistorycznych (ok. 5000 pne) u ujścia Eufratu i Tygrysu pojawili się Sumerowie, którzy ok. 2900 r. pne (w tzw. okresie wczesnodynstycznym) stworzyli pierwszą wysoką cywilizację obejmującą dwanaście miast-państw: Eridu, Uruk, Ur, Akszak, Adab, Larsa, Umma, Sippar, Lagasz, Nippur, Szurupak, Kisz. Niektóre z nich miały nawet 50 tys. mieszkańców (w większości rolników i rzemieślników), a ich centrum stanowił zawsze kompleks świątynny.
Około 2334 pne Sumer zajęty został przez Sargona Wielkiego - semickiego władcę, który stworzył pierwsze w dziejach świata imperium akadyjskie za stolicą w Akadzie, sięgające do wybrzeży Morza Śródziemnego. Krótką historię państwa akadyjskiego zakończył najazd Gutejów - koczowników z Gór Zakros, którzy ok. 2200 pne zniszczyli Ur i Uruk i panowali w tym rejonie do 2116 r. pne.

Po wyparciu Gutejów władzę przejął sumeryjskiego gubernator Urnammu, założyciel tzw. III dynastii z Ur, której rządy określa się jako tzw. renesans sumeryjski - twający ok. 100 lat rozkwit państwa Sumerów. W tym krótkim okresie ich imperium sięgnęło brzegów Morza Śródziemnego i objęło państwo Elamitów, którzy w 2025 r. odzyskali stolicę Suzę, a w 2005 pne ostatecznie rozbili państwo sumeryjskie.

ERIDU

Ziggurat w Eridu

Rekonstrukcja "Dolnego Miasta" z portem

URUK

1 - Pałac Sin-Kashid, 2 - Ziggurat Anu i Biała świątynia 3 - Bit-Resh 4 - Irigal 5 - Eanna 6 - Świątynia Gareusa 7 - Świątynia Akitu

Ziggurat

Fragment murów

"Brodacz z Uruk" - wykopaliska z Uruk - Król Lugal-kisal-si

Uruk - rekonstrukcja

UR

1 - Ziggurat w Ur 2 - Świątynia Nabuchodonozora 3 - Grobowce

Ziggurat w Ur

Świątynia Nabuchodonozora II

Zejście do grobowca w Ur

Ur - rekonstrukcja

Wykopaliska z Ur

KISH

Ściana zigguratu

Świątynia neobabilońska

Ziggurat w Kish

/z archiwum Oriental Insitute of the University of CHicago/

LAGASH

/z archiwum British Museum/

MARI

1 - Pałac Zimri-lim 2 - Ziggurat 3 - Świątynia Shamash 4 - Budynek Shakkanakku /rządcy/ 5 - Część mieszkalna

Ziggurat w Mari

Ruiny świątyni Ishtar w Mari

Pałac Zimri Lim

Fresk z pałacu Zimri Lim

Rekonstrukcja świątyni Ishtar w Mari

Figurki ze świątyni Ishtar w Mari

SUZA

1 - Pałac Dariusza 1a - Apanada /sala audiencyjna/ 2 - Brama pałacu
3 - Królewskie miasto 4 - Akropol 5 - Główna brama 6 - Cytadela

Grobowiec Daniela

Wojownicy - mozaika z pałacu Dariusza w Suzie

Zniszczenie Suzy przez Asurbanipala

CHOGA ZANBIL
/Al-Untash-Napirisha/

1 - Ziggurat Choga -Zanbil 2,3,4 - Zespoły świątyń 5 - Pałac 2 6 - Pałac pogrzebowy 7 - Świątynia Nusku 8 - Brama królewska 9 - Pałac 3
linia czerwona - mury wewnętrzne, linia żółta - mury zewnętrzne

Ziggurat Choga Zanbil