HISTORIA ARCHITEKTURY WSPÓŁCZESNEJ - HIGH-TECH

 
 

przepraszam, ale strona jest w budowie...

Do nurtu HIGH-TECH można zaliczyć i metabolistów projektujących mieszkalne kapsuły ze stali kwasoodpornej i "organiczników" pokrywających hektary gruntu folią rozpiętą na geodezyjnych strukturach, nie mówiąc już o całej grupie entuzjastów Bauckminstera Fullera, ale należą do nich i Joseph Paxton, którego Crystal Palace z połowy XIX wieku nie miał żadnych ambicji architektonicznych i w zasadzie "nie istniał", i Gustaw Eiffel projektujący kontrowersyjną w owych czasach wieżę wystawy światowej w Paryżu i rewelacyjny Władimir Żukow, projektujący w Rosji futurystyczne hiperboloidy w czasach, gdy w Paryżu otwierano upstrzone żeliwnymi gałązkami wejścia do Metropolitan.
Budowle, których wyróżnikiem jest eksponowana, najczęściej nowatorska, wręcz "wyczynowa" konstrukcja powstawały od połowy XIX wieku do naszych czasów, w których właściwie cała architektura jest "high-tech", a wykraczający daleko poza granice architektury dekonstryktywizm jest już "high-tech-full-wypas-de-luxe". A jednak stosunkowo łatwo jest odróżnić tak nazywany styl od wielu innych, które wykorzystując zaawansowane technologie do stylu tego nie należą. Dość łatwo jest również odróżnić budynek high-tech od - nawet pozornie podobnych - dzieł modernistycznych.
Tym, co odróżnia high-tech od modernizmu jest stosunek do przestrzeni.
Nawet najbardziej pokraczna budowla modernistyczna (chodzi o geometryczny modernizm abstrakcjonistyczny) jest pewnym sposobem zagospodarowania przestrzeni i można się w niej doszukać albo śladów elementaryzmu (van Doesburg, Rietveld), albo neoplastycyzmu (Mondriana, Le Corbusier) - całą resztę zagospodarował abstrakcyjny ekspresjonizm Kandinsky'ego i abstrakcyjny symbolizm Malewicza. Dla modernistów kwestie techniczne były ważne o tyle, o ile usuwały opór materii nie poddającej się wizji architekta. Jeśli w ich budowlach pojawiała się konstrukcja, to tylko jako element dzielący lub łączący przestrzenie.
Formalnie ten nurt modernizmu wyczerpał swoje możliwości twórcze (tylko w kategoriach rozwoju, bo w dalszym ciągu może być podstawą rozwiązywania konkretnych zadań projektowych) z chwilą realizacji późnych budynków Miesa van der Rohe.
Architektów "high-tech" przestrzeń nie obchodzi wcale - dla nich najważniejszy jest budynek jako obiekt.
Wyrośli oni z tego samego pnia, który wydał art-deco, ale o ile "dekoratorzy" programowo nie bali się stosować zakazany przez Loosa ornament i od samego początku fascynowali się ekspresyjnymi możliwościami jakie daje spiętrzenie brył, oni wyjście z pułapki abstrakcjonistycznej monotonii zobaczyli w eksponowaniu konstrukcji i "nieludzkich" materiałów.
Jednak konstrukcję można traktować jako środek, albo jako cel sam w sobie.
Paradoksalnie, żadna z przedstawionych konstrukcji XIX wiecznych (a na tamte czasy były to osiągnięcia znacznie większe, niż cały współczesny high-tech razem wzięty) nie eksponuje ani materiału ani konstrukcji. Nie można ich nie zauważyć, ale zapamiętuje się formę.
W architekturze high-tech konstrukcja dominuje, zwraca uwagę, narzuca się, a w najgorszym wypadku się mizdży. Takie podejście do architektury nie deprecjonuje jej, mogą w tej konwencji powstawać arcydzieła, ale bardzo łatwo przekroczyć granice dobrego smaku tak, jak łatwo przesadzić z karnawałowym makijażem.
Architektura high-tech eksponuje konstrukcję ponad miarę wynikającą z jej służebnej funkcji, traktując ją jak ornament.
W tym sensie należy ona do epoki postmodernizmu, chociaż nie jest tak jak postmodernizm żałosna.
Poniżej pokazane są najważniejsze budowle zaliczane powszechnie do gatunku high-tech. Warto przyjrzeć im się uważnie i na własną rękę zadecydować, czy rzeczywiście to, co widzimy jest tym, na co patrzymy... (w przypadkach wątpliwych wróć na koniec strony głównej).


1851
Crystal Palace
Joseph Paxton
Londyn

1895
Rotunda
i dach membranowy
Władimir Żukow
Niżnyj Nowogrod

<< 1896
Hyperboloid
Władimir Żukow
Niżnyj Nowogrod

1910
Latarnia morska Adziogol
Władimir Żukow
Cherson, Ukraina

1899
Wieża wystawy Światowej
Gustave Eiffel
Paryż

1968
Irvine Company headquarter
William Pereira
Newport Beach, California
1969
John Hancock Center
Fazlur Khan
Chicago
1971
World Trade Center
Minoru Yamasaki
New York
1972
Stadion Olimpijski
Frei Otto
Monachium
1973
Marquette Plaza
Gunnar Birkerts
Minneapolis
1976
One US Bank Plaza
Thompson/Ventulett/Stainback
St. Louis
1977
Centre Georges Pompidou
Renzo Piano/Richard Rogers
Paryż
1983
BNZ Centre
Stephenson/Turner
Wellington
1985
HSBC headquarter
Norman Foster
Hong Kong
1986
Lloyd's Building
Richard Rogers
Londyn
1989
Bank of China Tower
I.M. Pei
Hong Kong
1992
Žižkov Television Tower
Praga

1992

Hotel Arts
Skidmore, Owings & Merrill
Barcelona

1999
Lord's Media Centre
Londyn
1999
Millennium Dome
Richard Rogers
Londyn
2001
Milwaukee Art Museum
Santiago Calatrava
2001
National Centre for the Performing Arts
Paul Andreu
Pekin
2002
Allianz Arena
Herzog & de Meuron
Monachium

2002
City Hall
Norman Foster
Londyn

2003
30 St. Mary Axe /Gherkin/
Norman Foster
Londyn
2004
Sage Gateshead
Foster and Partners
Newcastle
2004
Hearst Tower
Norman Foster
New York
2004
Millau Viaduct
Michel Virlogeux/Norman Foster
Millau
2005
Torre Agbar
Jean Nouvel
Barcelona
2007
Beetham Tower
Ian Simpson Architects
Manchester
2008
Mode Gakuen Cocoon Tower
Tange Associates
Tokyo

<<< POSTMODERNIZM . DEKONSTRUKTYWIZM >>>



UP